Bạn là những gì bạn ăn: Sức khỏe toàn diện, sự khác biệt về hệ thần kinh và đường ruột

Sức khỏe toàn diện là gì?

Y học phương Tây có xu hướng chỉ tập trung vào việc giảm thiểu các khiếm khuyết và triệu chứng. Rất hiếm khi người ta chú trọng đến việc nhìn nhận bệnh nhân một cách toàn diện hay đến sức khỏe tổng thể của họ. Chính vì vậy, y học phương Tây thường không đủ đáp ứng nhu cầu của những bệnh nhân có sự đa dạng về thần kinh (ND) như tôi. Những vấn đề chính mà chúng tôi gặp phải rất phức tạp, thường ảnh hưởng đến nhiều hệ thống cơ thể khác nhau, và đòi hỏi một phương pháp tiếp cận toàn diện về lối sống cũng như kế hoạch điều trị.

Không có loại thuốc hay chế độ ăn uống nào phù hợp với tất cả bệnh nhân, cũng như không có khuôn khổ nào do bác sĩ kê đơn hay theo dõi. Chính vì vậy, những người mắc bệnh ND thường cảm thấy không ai lắng nghe mình, bối rối và không thấy tình trạng có dấu hiệu cải thiện, dẫn đến việc họ buộc phải đối mặt với cuộc sống phức tạp mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia.

Đây không phải là cách duy nhất để những người trưởng thành và trẻ em có sự đa dạng về thần kinh có thể sinh hoạt hàng ngày hoặc nhận được sự chăm sóc toàn diện và phức tạp mà họ cần.

Mô hình sức khỏe toàn diện có khả năng mang lại một cuộc cách mạng trong cách thức điều trị dành cho những người có sự đa dạng về thần kinh (cũng như những người có hệ thần kinh điển hình). Sức khỏe toàn diện được định nghĩalà “…một cách tiếp cận cuộc sống”. Cách tiếp cận sức khỏe có từ xa xưa này không tập trung vào bệnh tật hay một bộ phận cụ thể của cơ thể, mà xem xét con người như một tổng thể và cách con người tương tác với môi trường xung quanh.

Môi trường xung quanh chúng ta đôi khi có thể gây quá tải về mặt cảm giác và khiến chúng ta mất khả năng ứng phó theo nhiều cách khác nhau. Tình trạng quá tải cảm giác tác động đến hệ thần kinh, kích hoạt cơ chế “chiến đấu hoặc bỏ chạy” nổi tiếng, đồng thời ra lệnh cho tuyến thượng thận sản sinh một lượng lớn cortisol. Cortisol làm gia tăng tình trạng viêm nhiễm trên toàn bộ cơ thể, não bộ và đường ruột. Tình trạng viêm toàn thân có thể góp phần gây ra đau đường ruột, không dung nạp thực phẩm, tâm trạng bất ổn, đau mãn tính, lo âu, trầm cảmvà nhiều yếu tố khác.

Thay vì chỉ tập trung vào từng triệu chứng và tìm cách điều trị, tôi đề xuất một phương pháp chăm sóc tiêu chuẩn mới. Đó là việc đánh giátoàn diện về sức khỏe thể chất và môi trường sống của mỗi cá nhântheo phương pháp ND . Đây là một thách thức lớn đối với bất kỳ bác sĩ hay nhóm bác sĩ nào. Tôi không có ý định tóm tắt toàn bộ quy trình này chỉ trong một bài blog. Hiện tại, chúng tôi sẽ tập trung vào sức khỏe đường ruột vàviệc áp dụng mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện trong gia đình.

Vượt qua những rào cản trong việc chăm sóc

Những người mắc chứng tự kỷ hoặc có sự đa dạng thần kinh khác cảm thấy hệ thống chăm sóc y tế rất cứng nhắc và thiếu tính linh hoạt. Điều này có thể xuất phát từ việc lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ hoặc do tình trạng thiếu nhân lực tại các phòng khám.Ngoài ra, việc xây dựng mối quan hệ tin cậy và sự thấu hiểu giữa đội ngũ chăm sóc và người có sự đa dạng thần kinh cần có thời gian. Những rào cản đáng kể đối với việc chăm sóc toàn diện bao gồm sự thiếu hụt về khả năng tiếp cận, những hạn chế về kinh tế, cũng như sự thiếu hụt các nhà cung cấp dịch vụ y tế được đào tạo về sự đa dạng thần kinh.

Nếu bạn hoặc người thân của bạn đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc toàn diện, bạn có thể tìm kiếm sự giúp đỡ từ người bảo vệ quyền lợi bệnh nhân, nhân viên công tác xã hội hoặc điều dưỡng tại phòng khám. Trong trường hợp hướng dẫn không rõ ràng hoặc không phù hợp với khả năng của bạn, hãy tìm kiếm các lựa chọn khác.

Việc vượt qua những rào cản bắt đầu ngay từ gia đình, thông qua những lựa chọn và hành động mà chúng ta thực hiện hàng ngày vì sức khỏe. Những hành động đơn giản, chỉ gồm một hoặc hai bước mà chúng ta lựa chọn này thường có tác động rất lớn đến sức khỏe của chúng ta.

Chăm sóc toàn diện tại nhà

Mối quan hệ giữa đường ruột và sức khỏe toàn diện, cũng như cách thức mà mối quan hệ này thể hiện trong cuộc sống thực tế của chúng ta

Hydrat hóa và men vi sinh là những phần quan trọng của sức khỏe toàn diện

Sự đa dạng về thần kinh có thể ảnh hưởng đến mọi khoảnh khắc trong cuộc sống hàng ngày và đôi khi khiến việc hoàn thành các nhiệm vụ chăm sóc bản thân cơ bản trở nên khó khăn. Chăm sóc toàn diện không đòi hỏi những phương pháp đắt đỏ, thiết bị hiện đại hay các phòng khám sang trọng. Các biện pháp can thiệp toàn diện thường rất đơn giản. Có thể mọi người sẽ chỉ trích tôi vì đã đơn giản hóa vấn đề quá mức. Tuy nhiên, những biện pháp can thiệp mà tôi sắp chia sẻ dưới đây vừa dễ tiếp cận, vừa khả thi, lại vừa mang lại hiệu quả mạnh mẽ!

Nếu bạn từng bị gán cho cái mác “người kén ăn” hoặc hiện tại vẫn đang bị như vậy, tôi hoàn toàn thấu hiểu bạn. Bởi vì bản thân tôi cũng vẫn là một người kén ăn. Tôi thường cảm thấy thật khó để hấp thụ đầy đủ tất cả các chất dinh dưỡng cần thiết. Chính vì vậy, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ba phương pháp đơn giản để hỗ trợ hệ tiêu hóa, từ đó góp phần duy trì sức khỏe tinh thần ngay tại nhà.

1. Bổ sung nước.Dù bộ não đa dạng thần kinh của chúng ta có nói rằng chỉ cần cà phê thôi đi chăng nữa, thì nước vẫn là điều cần thiết. Nếu không uống đủ nước, hoạt động của đường tiêu hóa sẽ chậm lại, chức năng não bộ sẽ suy giảm và sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột sẽ bị phá vỡ. Hơn nữa, bạn có thể gặp phải các triệu chứng như đau bụng, táo bón và tình trạng mất nước mãn tính. Tôi khuyên tất cả những người có sự đa dạng thần kinh nên bắt đầu bằng việc bổ sung nước trước tiên.

Hãy tăng dần lượng nước uống cho đến khi lượng nước nạp vào tương đương khoảng một nửa trọng lượng cơ thể tính bằng ounce. Tất cả các loại chất lỏng loãng, không chứa caffeine và không chứa cồn đều được coi là chất lỏng bổ sung nước. Một mẹo đơn giản để bổ sung nước là đổ 1/3 nước ép trái cây và 2/3 nước lọc vào bình nước. Hương vị sẽ mang lại cảm giác thỏa mãn cho não bộ và “lừa” não bộ uống nhiều hơn, từ đó thúc đẩy việc bổ sung nước. Hãy chú trọng vào sự điều chỉnh linh hoạt hơn là sự hoàn hảo!

2. Probiotics.Probiotics là những “siêu anh hùng” trong đường ruột của chúng ta, nhưng thường chưa được tận dụng đầy đủ. Không chỉ giúp giảm các triệu chứng khó chịu ở hệ tiêu hóa, màmột số chủng vi khuẩn cụ thể,chẳng hạn nhưL.plantarum PS128, dường như còn giúp cân bằng các “hormone hạnh phúc” như serotonin và dopamine*.Sữa chua, kim chi, dưa bắp cải muối, kombucha, kefir… là những ví dụ về thực phẩm lên men có thể cung cấp vi khuẩn có lợi qua chế độ ăn uống, đặc biệt khi bạn không muốn bổ sung men vi sinh trực tiếp.

Trong ruột của chúng ta có hệ thần kinh ruột (ENS), nằm bên trong thành ruột. Hệ thần kinh này hỗ trợ quá trình sản sinh và tái hấp thudopamine. Khi ENS được nuôi dưỡng và hỗ trợ bởi hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh,sức khỏe tinh thần của chúngtacũngđược củng cố.

3. Dinh dưỡng.Quan điểm toàn diện về dinh dưỡng chính là sự cân bằng. Giữa việc chán ghét thực phẩm/cảm giác khi ăn, xu hướng tập trung quá mức vào một số loại thực phẩm nhất định và việc tiêu thụ lượng calo phù hợp, vẫn tồn tại một chế độ dinh dưỡng lý tưởng dành cho những người có sự đa dạng thần kinh. Nếu có xu hướng tập trung quá mức vào một loại thực phẩm chế biến sẵn cụ thể, liệu có thể bổ sung các nguyên liệu phụ mà không làm thay đổi kết cấu hay hương vị không?Ví dụ, có thể thêm một lượng nhỏ cà rốt xay nhuyễn đã hấp vào món mì ống phô mai (nếu có thể, hãy xin sự đồng ý của người đó trước). Hoặc, thử các loại thực phẩm mới có hương vị tương tự như sở thích hiện tại cũng là một ý tưởng hay. Chẳng hạn như thay thế món sữa lắc ở quán ăn nhanh bằng một ly sinh tố protein sô-cô-la đậm đà, ngọt ngào và mát lạnh.

Một lựa chọn khác là bổ sung các loại thực phẩm giúp tăng cường sản sinh dopamine và serotonin. Đối với dopamine, có thể kể đến các thực phẩm như chuối, hạnh nhân, cá tươi tốt cho sức khỏe và sô-cô-la đen. Nhìn chung, các loại thực phẩm giàu protein, trái cây và rau lá xanh đều giúp tăng cườngdopamine và serotonin.Hãy thực hiện những thay đổi một cách từ từ, đồng thời đảm bảo rằng chính bạn hoặc người có sự đa dạng thần kinh cảm thấy mình là người chủ động trong quá trình thay đổi và được tiếp thêm sức mạnh. Sự tham gia tích cực là một yếu tố quan trọng trong chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Tất nhiên, trước khi thực hiện bất kỳ thay đổi nào về chế độ ăn uống, thực phẩm chức năng hoặc việc bổ sung nước, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.

Dopamine là gì?

Tại sao điều này lại quan trọng đối với những bộ não có sự đa dạng thần kinh?

Dopamine là một chất dẫn truyền thần kinh được sản sinh trong não và hệ thần kinh đường ruột. Được gọi là “chất dẫn truyền thần kinh của phần thưởng”, dopamine mang lại cảm giác hạnh phúc cho tâm trí chúng ta sau khi hoàn thành một nhiệm vụ hoặc tham gia vào các hoạt động thú vị. Dopamineđóng vai trò quan trọng trongtrí nhớ, tâm trạng, sự tập trung, động lực và hoạt động vận động. Dopamine đặc biệt quan trọng khi xem xét sức khỏe tinh thần của những người có sự đa dạng thần kinh (ND). Trong não của nhiều người có sự đa dạng thần kinh, dopamine thường bị thiếu hụt, điều này có thể dẫn đếnrối loạn chức năng điều hànhvà các thách thức khác.

Rối loạn chức năng thực hiện ảnh hưởng đến khả năng tham gia vào cuộc sống hàng ngày và các hoạt động y tế của những người thuộc nhóm đa dạng thần kinh (ND). Việc hoàn thành các công việc hàng ngày, tự chăm sóc bản thân hay sắp xếp lịch khám bệnh thường khiến họ cảm thấy như là điều không thể thực hiện được.

Trong y học toàn diện, người ta nhận diện và giải quyết những thách thức này bằng cách tập trung vào các kỹ thuật sắp xếp thứ tự ưu tiên cho các nhiệm vụ. Điều này bao gồm việc thay đổi các hoạt động, chế độ ăn uống và môi trường, từ đó giúp nâng cao khả năng tập trung của mỗi cá nhân.

Phương pháp tiếp cận toàn diện có hữu ích với bạn không?

Hãy chủ động quản lý sức khỏe của mình với tư cách là một người có sự đa dạng về thần kinh.

Câu trả lời đơn giản là “Có”. Điều này mang lại lợi ích cho bất kỳ ai trong cộng đồng đa dạng thần kinh tuyệt vời của chúng ta.Sức khỏe toàn diệnxem chúng ta là những con người riêng biệt, với những thách thức và điểm mạnh riêng, và xứng đáng được sống trọn vẹn trong cuộc đời. Sức khỏe toàn diện mang đến sự tôn trọng và quan tâm trong việc chăm sóc cá nhân, đồng thời tạo ra không gian để đặt câu hỏi và đóng góp ý kiến, cũng như dành thời gian để ăn mừng thành công và học hỏi từ những thất bại.

Các chuyên gia cung cấp dịch vụ chăm sóc toàn diện đang hoạt động trên khắp nước Mỹ. Mặc dù áp dụng phương pháp tiếp cận toàn diện, nhưng vẫn có nhiều chuyên gia không quảng cáo về điều này. Nếu khu vực của bạn không có chuyên gia về chăm sóc toàn diện, hãy thử thiết lập một thói quen chăm sóc tại nhà. Sau đó, hãy chia sẻ kết quả cũng như những thách thức bạn gặp phải với chuyên gia hiện tại của bạn. Hãy xem liệu họ có sẵn sàng đón nhận và đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe toàn diện hay không.

Khi đưa ra các quyết định liên quan đến sức khỏe, việc duy trì sự tự chủ trong khả năng và những hạn chế của bản thân là điều không thể thiếu. Việc ngừng lo lắng về các triệu chứng có thể khiến chúng ta cảm thấy sợ hãi và bất an, nhưng việc nhìn nhận bản thân như một con người toàn diện và trọn vẹn cũng mang lại những điều đáng giá.

*Các quan điểm được nêu trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của Bened Life.

Về tác giả:

Casey Lee Flood đã kết hợp kinh nghiệm làm điều dưỡng viên có chứng chỉ hành nghề cùng trải nghiệm của một người thuộc nhóm đa dạng thần kinh – người được chẩn đoán muộn – vào cuộc sống và công việc của mình với tư cách là một tác giả, huấn luyện viên điều dưỡng sức khỏe và wellness được chứng nhận, cũng như một nghệ sĩ. Casey Leeđã thành lập Art-Full Apothecaryvới mục tiêu mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho tất cả những ai có nhu cầu.

Sách nên đọc: